محیط زیست کرج قربانی مدیریت جزیره‌ای است

اعتصامی در گفت‌وگو با «دادمان»: محیط زیست کرج قربانی مدیریت جزیره‌ای است؛ از پسماند و زباله‌گردی تا تخریب باغات و درختان کهنسال

رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج با انتقاد از رویکردهای جزیره‌ای در مدیریت مسائل زیست‌محیطی، گفت: پسماند، زباله‌گردی، تخریب باغات، قطع درختان کهنسال و آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های صنعتی، مسائل جدا از هم نیستند و حل آنها نیازمند یک برنامه جامع، مدیریت یکپارچه و همکاری همه دستگاه‌ها در سطح استان البرز است.

مرتضی اعتصامی در گفت‌وگو با «دادمان» با تأکید بر اینکه محیط زیست یک موضوع زیرساختی و مرتبط با کیفیت زندگی شهروندان است، اظهار کرد: اگر محیط زندگی انسان از نظر زیست‌محیطی سالم و متناسب با ظرفیت‌های طبیعی و اکولوژیک نباشد، نمی‌توان انتظار داشت شهروندان از کیفیت مطلوب زندگی برخوردار باشند.

وی افزود: استان البرز به دلیل تراکم بالای جمعیت و پیوستگی جغرافیایی شهرهای آن، بیش از بسیاری از مناطق دیگر کشور نیازمند یک نگاه یکپارچه به محیط زیست است؛ چراکه مسائل زیست‌محیطی در مرزهای اداری متوقف نمی‌شوند و آلودگی، پسماند، سگ‌های بلاصاحب، تخریب باغات و سایر آسیب‌ها به‌راحتی از یک شهر به شهر دیگر منتقل می‌شوند.

پسماند؛ مسئله‌ای فرهنگی که با اقدامات مقطعی حل نمی‌شود

رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج با بیان اینکه مدیریت پسماند نباید صرفاً در حوزه خدمات شهری تعریف شود، گفت: تفکیک از مبدأ قبل از آنکه یک موضوع خدماتی باشد، یک مسئله فرهنگی و اجتماعی است و رفتار مردم در حوزه پسماند تحت تأثیر آموزش، فرهنگ، سبک زندگی و شرایط اجتماعی آنها قرار دارد.

اعتصامی ادامه داد: اگر قرار است مشکل پسماند به شکل اساسی حل شود، باید از نقطه تولید آن آغاز کنیم؛ از نوع بسته‌بندی محصولات در کارخانه‌ها تا آموزش خانواده‌ها و مدارس و سپس اصلاح فرآیند جمع‌آوری، تفکیک، بازیافت و بازگشت مواد به چرخه مصرف.

وی با تأکید بر ضرورت اجرای یک «راهکار جامع» در حوزه پسماند تصریح کرد: نمی‌توان با تغییر سطل‌های زباله، ایجاد یا حذف بانک‌های پسماند و اجرای طرح‌های مقطعی انتظار داشت مسئله پسماند حل شود. این موضوع نیازمند برنامه‌ای بلندمدت است که در آن وظایف همه دستگاه‌ها مشخص باشد.

آموزش و پرورش باید بخشی از راه‌حل پسماند باشد

اعتصامی با اشاره به نقش آموزش در اصلاح رفتارهای اجتماعی اظهار کرد: آموزش و پرورش یکی از مهم‌ترین دستگاه‌هایی است که می‌تواند در مدیریت پسماند نقش‌آفرینی کند. باید برنامه‌های آموزشی بلندمدت در مدارس تعریف شود تا دانش‌آموزان به‌عنوان سفیران فرهنگی، مفاهیم کاهش تولید زباله، تفکیک از مبدأ و مدیریت صحیح پسماند را به خانواده‌ها منتقل کنند.

وی افزود: فرهنگ‌سازی در این حوزه باید در یک دوره پنج تا ۱۰ ساله دنبال شود تا به یک رفتار پایدار اجتماعی تبدیل شود، نه اینکه با اجرای چند طرح مناسبتی و مقطعی تصور کنیم فرهنگ مدیریت پسماند در جامعه نهادینه شده است.

زباله‌گردی نتیجه یک چرخه اقتصادی معیوب است

رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج با اشاره به معضل زباله‌گردی گفت: تا زمانی که بازار خرید و فروش ضایعات بدون ساماندهی و نظارت وجود داشته باشد، نمی‌توان انتظار داشت پدیده زباله‌گردی به‌طور کامل از بین برود.

وی افزود: برای حل این معضل باید کل زنجیره را دید؛ از تولید پسماند و نحوه جمع‌آوری آن گرفته تا مراکز خرید و فروش ضایعات و فرآیند بازیافت. در این میان، شهرداری تنها یکی از دستگاه‌های مسئول است و دستگاه‌های دیگری نیز باید در حوزه‌های قانونی، انتظامی و فرهنگی وارد عمل شوند.

اعتصامی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در دوره ششم شورا برای اصلاح فرآیند جمع‌آوری پسماند گفت: با اصلاح برخی فرآیندها و استفاده از ظرفیت پاکبانان و پیمانکاران، میزان زباله‌گردی در برخی مناطق کاهش پیدا کرده، اما این اقدامات هنوز کافی نیست و برای رسیدن به نتیجه مطلوب باید یک برنامه جامع و هماهنگ اجرا شود.

محیط زیست البرز قربانی مرزهای مدیریتی شده است

وی یکی از مهم‌ترین مشکلات استان البرز را چندپارگی مدیریت در مسائل محیط زیستی دانست و گفت: نمی‌توان در کرج برای مقابله با زباله‌گردی یا مدیریت پسماند اقدام کرد، اما در فاصله‌ای کوتاه از محدوده شهر، بازار خرید و فروش ضایعات همچنان فعال باشد و انتظار داشت نتیجه پایدار حاصل شود.

اعتصامی ادامه داد: این مسئله درباره سگ‌های بلاصاحب و حتی آلودگی‌های ناشی از پسماند نیز صادق است. زمانی که شهرهای مجاور یک برنامه هماهنگ نداشته باشند، اقدامات یک شهر به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل را حل کند.

وی تأکید کرد: استان البرز به دلیل فشردگی و پیوستگی شهرها، نیازمند یک طرح جامع استانی در حوزه محیط زیست و مدیریت پسماند است و باید از نگاه جزیره‌ای عبور کنیم.

هشدار نسبت به تخریب باغات و قطع درختان کهنسال

رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت برخی باغات و درختان کهنسال در استان البرز اظهار کرد: متأسفانه در برخی مناطق، درختان چند ده‌ساله و حتی کهنسال در معرض خشک شدن، تخریب و قطع قرار گرفته‌اند و لازم است دستگاه‌های متولی با جدیت بیشتری از این سرمایه‌های طبیعی حفاظت کنند.

وی افزود: در برخی نقاط، علاوه بر آسیب به درختان، گزارش‌هایی از تخلیه پسماند و شیرابه در مجاورت باغات و درختان کهنسال وجود دارد که این موضوع می‌تواند به خاک، پوشش گیاهی و منابع آب آسیب جدی وارد کند.

اعتصامی تصریح کرد: دستگاه‌های متولی محیط زیست، جهاد کشاورزی و منابع طبیعی باید در این زمینه رویکردی پیشگیرانه داشته باشند و منتظر نمانند تا پس از وقوع تخریب یا خشک شدن درختان، برای پیگیری موضوع وارد عمل شوند.

حفاظت از باغات، وظیفه‌ای برای امروز و نسل‌های آینده

وی با تأکید بر اینکه باغات و درختان کهنسال بخشی از هویت و سرمایه طبیعی استان هستند، گفت: بسیاری از این درختان حاصل تلاش نسل‌های گذشته‌اند و امروز وظیفه ماست که آنها را برای نسل‌های آینده حفظ کنیم.

رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج ادامه داد: حفظ باغات تنها یک موضوع مربوط به مالک یا یک دستگاه خاص نیست؛ فضای سبز و منابع طبیعی بخشی از سرمایه عمومی جامعه هستند و آثار حفظ یا نابودی آنها مستقیماً بر کیفیت زندگی همه شهروندان تأثیر می‌گذارد.

منابع حاصل از حقوق مالکانه باید به حفظ باغات بازگردد

اعتصامی یکی از راهکارهای افزایش سرانه فضای سبز را استفاده هدفمند از منابع حاصل از حقوق مالکانه و عوارض مرتبط با ساخت‌وساز در اراضی سبز و باغی دانست و گفت: این منابع باید تا حد امکان در مسیر حفظ و تملک باغات هزینه شود، نه اینکه صرفاً در هزینه‌های جاری و سایر امور شهری مورد استفاده قرار گیرد.

وی افزود: اگر منابع حاصل از این فرآیند به‌صورت هدفمند برای تملک باغات اختصاص پیدا کند، مدیریت شهری می‌تواند با استفاده از همین ظرفیت، بخش قابل توجهی از باغات ارزشمند را حفظ کرده و از تبدیل آنها به ساخت‌وساز جلوگیری کند.

اعتصامی: محیط زیست با مدیریت جزیره‌ای نجات پیدا نمی‌کند

رئیس کمیسیون محیط زیست و سلامت شورای اسلامی شهر کرج در جمع‌بندی سخنان خود گفت: امروز محیط زیست البرز با مجموعه‌ای از مسائل به‌هم‌پیوسته مواجه است؛ از مدیریت پسماند و زباله‌گردی گرفته تا تخریب باغات، قطع درختان کهنسال، آلودگی‌های صنعتی و کاهش سرانه فضای سبز.

وی تأکید کرد: هیچ‌یک از این مسائل با اقدامات مقطعی و جزیره‌ای حل نمی‌شود. نیازمند برنامه‌ای جامع هستیم که در آن همه دستگاه‌ها، مدیریت شهری، آموزش و پرورش، محیط زیست، جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، نهادهای فرهنگی، رسانه‌ها و تشکل‌های اجتماعی در کنار یکدیگر قرار بگیرند.

اعتصامی خاطرنشان کرد: محیط زیست سرمایه‌ای است که اگر امروز از آن حفاظت نکنیم، هزینه جبران خسارت در آینده بسیار سنگین‌تر خواهد بود. حفظ درختان کهنسال، باغات و منابع طبیعی و اصلاح فرهنگ مدیریت پسماند، نه یک اقدام تزئینی، بلکه ضرورتی برای آینده شهر و استان البرز است.

محیط زیست البرز امروز با مجموعه‌ای از چالش‌های به‌هم‌پیوسته از جمله مدیریت پسماند، زباله‌گردی، تخریب باغات، قطع درختان کهنسال، آلودگی‌های صنعتی و کاهش سرانه فضای سبز مواجه است؛ مسائلی که با اقدامات مقطعی و جزیره‌ای قابل حل نیستند.

حل این مشکلات نیازمند یک برنامه جامع و مستمر و مشارکت همه دستگاه‌های مسئول، مدیریت شهری، آموزش و پرورش، محیط زیست، جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، نهادهای فرهنگی، رسانه‌ها و تشکل‌های اجتماعی است؛ چراکه حفاظت از محیط زیست، حفظ سرمایه‌ای عمومی برای امروز و نسل‌های آینده است.